donderdag 17 november 2016

Sissen Koolmezen levensreddend

Velen kennen de zang van koolmezen, maar weinigen hebben de vogel ooit sissend als een slang gehoord. Het gesis is te horen wanneer u over een vrouwelijke vogel op haar eieren in een nestkast zit. Elders zullen koolmezen deze roep niet gebruiken. Het is ontstaan om roofdieren zoals de wezel, hermelijn, boommarter, kleine uilen en zwerfkatten die de vogels in een holle boom bedreigingen af te schrikken. Hoewel een nest in een holle boom relatief goed beschermd is tegen roofdieren, kan de holte een dodelijke val zijn als het nest ontdekt, wordt De enige vluchtroute wordt dan gecontroleerd door het roofdier en in het ergste geval weet het roofdier zelfs de holte binnen te dringen.

Het grootste gevaar dreigt juist bij de broedende vrouwelijke koolmezen die geduldig op het nest zitten en de eieren warm houden tijdens de twaalf dagen durende broedperiode. Terwijl de meeste vogels nestelen in de open lucht en in elke richting kan ontsnappen, is er voor de holenvogels slechts één vluchtweg. Vermoedelijk is het sissen ontstaan om zo roofdieren af te schrikken, net als een Gaai om de zelfde reden de roep van de Buizerd perfect imiteert.

Het sissen begint schor en eindigt in een 'ssss' geluid, waarbij het vrouwtje aan het einde van het sissen vaak abrupt haar staart en vleugels spreidt om de indringer nog meer af te schrikken. Het geluid is vergelijkbaar met het sissen van een slang of de waarschuwende roep een wezel en moet de roofdieren lang genoeg afschrikken om het vrouwtje een kans te geven om te vluchten voordat het roofdier tijd heeft om van de schrik te herstellen. Een studie in Estland en Letland gaf een antwoord op de vraag of het gesis de vogels echt de kans op overleven vergroot of dat het provoceren het roofdier alleen agressiever maakt.

Een gevulde specht werd door de vliegopening van een nestkast geduwd om het gedrag van de vrouwelijke te bestuderen. Foto: Marko Mägi

Tijdens de broedperiode werd een opgezette specht in de nestkast opening geduwd (zie foto) waarbij het gedrag van het vrouwtje werd bestudeerd. Het ging er met name om, hoe vaak ze siste en hoe lang de vogel het sissen gebruikte. Later werd de data van het sissen vergeleken met vogels die broeden op een open nest, die bij een roofdier aanval in een open omgeving in het voordeel zijn.

Het merendeel van de vrouwtjes begon te sissen bij het zien van de opgezette specht. De plundering van de nestkastjes bleken niet afhankelijk van het sissende gedrag van de vrouwtjes, maar ontsnappingskans ​​van de sissende vrouwtjes was wel significant hoger. Van sissende vrouwelijke op de nesten werden er 15,4 % nesten geplunderd, en werden er in 28,9 % van de gevallen de vrouwtjes gedood. Bij nesten waar de vogels stil bleven bij het zien van de specht werden er 28,6% nesten geplunderd, en werden er in 75% van de gevallen de vrouwtjes gedood.

Daarnaast toonde het experiment aan, dat bij het horen van een audio opname van het sissen uit een nestkast, katten hun aanval op de nestkast stopten. Uit de resultaten kan worden geconcludeerd dat de roofdieren werden afgeschrikt en dat de vogel die ontsnapte een nieuwe kans kregen om opnieuw een nest groot te brengen. De uitgevoerde studie toonde aan dat sissend vrouwtjes en stille vrouwtjes niet verschilden met betrekking tot een reproductief succes. Het voordeel van het sissen was nogal gebonden aan de feitelijke omstandigheden en de aard van het vrouwtje.

Bron: looduskalender.ee

Geen opmerkingen:

Een reactie posten