Sint-Lenaarts: Kijkhut Natuurgebied Hoofsweer

Aan de zuidkant van het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten op grondgebied van het Belgische Sint-Lenaarts, gemeente Brecht ligt het natuurgebied Kooldries en Hoofsweer. Aan de voormalige kleiputten - waar de grondstoffen werden opgegraven de baksteen fabrieken in de regio - is een vogelijkhut gerealiseerd. Een bezoekt aan Natuurgebied Kooldries en Hoofsweer in Sint-Lenaarts is pas geslaagd als je de vogelkijkhut hebt aangedaan. Neem zeker de tijd om vogels te spotten dankzij de vogelkijkwand aan de grootste van de 17 kleiputten.

Vogelkijkhut in Kooldries Hoofsweer - Sint Lenaarts

De Kooldries meet 17 hectare en het Hoofsweer meet 30 ha. Kooldries kwam in beheer bij Natuurpunt en Hoofsweer bij het Agentschap Natuur en Bos. Uiteindelijk werden deze gebieden samengevoegd, maar het beheer bleef in handen van voornoemde organisaties. Dit gebied is een restant van de vroegere steenfabrieken. Tijdens het graven van het Kempisch Kanaal in de negentiende eeuw stootte men in de streek op omvangrijke kleilagen. Onmiddellijk naast het kanaal ontstonden er talrijke steenfabrieken, die van de klei gebruik maakten. Zij lieten vele kleiputten in het landschap achter.

Vogelkijkhut Hoofsweer, Natuurgebied Kooldries - Sint-Lenaarts (Brecht)

De ligging naast het kanaal creëert een wisselwerking tussen het uitdrogen en vernatten van de onderliggende kleilaag. Dit zorgt voor een unieke fauna en flora. Een verscheidenheid aan planten waaronder de zeldzame ronde zonnedauw, libellen en vlinders en vele vogelsoorten die je kan bewonderen aan de kleiputten. Het gebied is enkel toegankelijk voor wandelaars en honden moeten aan de leiband blijven.

In de Kooldries komen zeven soorten amfibieën voor: bruine en groene kikker, pad en vier soorten watersalamanders. In sommige vijvers, waar vissen zwemmen, tref je weinig of geen salamanders aan, in andere zijn ze talrijk. De grootste en ook zeldzaamste is de kamsalamander, die hier in drie vijvers rondzwemt. Poelen en vijvers zijn van levensbelang voor amfibieën. In het water komen veel kleine waterdiertjes voor die als voedsel dienen. In de paartijd zetten de amfibieën hun eitjes af in het water, veelal verscholen tussen de vegetatie. Om een populatie gezond te houden is een uitwisseling van dieren uit verschillende waterpartijen noodzakelijk. In heel Vlaanderen werkt Natuurpunt aan de bescherming van waterrijke gebieden om de overlevingskansen van amfibieën te vergroten.

Waarnemingen.be meldt soorten als: Aalscholver, Blauwe Reiger, Brilduiker, Dodaars, Fuut, Geoorde Fuut, Grote Canadese Gans, Grote Zaagbek, Grote Zilverreiger, Kleine Zilverreiger, Knobbelzwaan, Kolgans, Kuifeend, Meerkoet, Nonnetje, Ooievaar, Pijlstaart, Purperreiger, Roerdomp, Slobeend, Smient, Visarend, Wilde Zwaan, Wintertaling, Witgat, Witoogeend, Zomertaling en Zwarte Zwaan.

Start de wandeling bij Taverne Cuvée Hoeve. Het zijn avontuurlijke wandelroutes waarvan de paden niet verhard zijn. Het is dan ook raadzaam om goed wandelschoeisel aan te trekken en bij slecht weer laarzen.

Wandelen in Kooldries en Hoofsweer. tartpunten: Kooldries, Boudewijnstraat, 2020 Sint-Lenaarts Sint-Lenaarts, België.

Kooldries Wandeling 3.33km. Gemiddeld 50 minuten wandeltijd
Hoofsweer Wandeling 3.48km Gemiddeld 50 minuten wandeltijd

Locatie: Vogelkijkhut Hoofsweer, Natuurgebied Kooldries - Brecht

Zichem: Vogelkijkhut en Uitkijktoren Demerbroeken

Demerbroeken in het Belgische Scherpenheuvel-Zichem (tussen Zichem en Testelt) is een moerasgebied dat de moeite waard is om te bezoeken. Langs de wandeling door het gebied staat een vogelkijkhut en een houten uitkijktoren.

Vogelkijkhut De Kuilen, Demerbroeken, Testelt

De Zichemse Demerbroeken zijn ontstaan in het stroomgebied van de rivier “Demer”, oorspronkelijk een meanderende rivier met een ruim vloeigebied. De vallei is hier tot 2 km breed. Door de eeuwen heen bevolkte en cultiveerde de mens het gebied. Hooilanden en turfontginning typeerden het landschap, met het ontstaan van vennen en trilvenen als gevolg. Later vervingen canadapopulieren de minder rendabele hooilanden, en de Demer werd op vele plaatsen rechtgetrokken voor scheepvaart. De vallei zelf werd droger en de vervuiling van de Demer bereikte een hoogtepunt in de jaren zeventig.

Je kunt heerlijk vertoeven in de vogelkijkhut De Kuilen. Wanneer je van knooppunt 175 (Wandelnetwerk de Merode) naar knooppunt 298 gaat, zal je rechts een bordje van Natuurpunt zien met daarop ‘Vogelkijkhut’. Het is dan nog zo’n 150 meter stappen. Breng alvast je verrekijker mee (of fotocamera met telelens !) en je kan een kijkje nemen in het intieme leven van de vele vogels die daar hun biotoop hebben. Door de afscherming van de hut stoor je ze immers niet en gaan ze rustig hun gang. Je moet er altijd het uur in het oog houden of je zit er zo voor dik een uur. Iets verderop is een tafel en banken voorzien en je stoort er de vogels niet.

Uitkijktoren Demerbroeken, Zichem.

In de Demerbroeken vind je ook een prachtige uitkijktoren. De toren is niet zo heel hoog maar wel uniek. Je vindt deze uitkijktoren het dichtste bij de startplaats van het Ernst Claes huis. Je parkeert de auto en volgt de groene of oranje route. Zo wandel je naar het natuurgebied de Demerbroeken. Na een paar 100 meters. Zie je op eens een kruisje aangeduid aan je rechterkant. Je volgt dit pad tot aan de uitkijktoren. Bovenaan zie je nog een mooier uitzicht van de natuur.

Inmiddels is de waterkwaliteit opnieuw sterk verbeterd en hernemen de Demerbroeken hun waterbufferende capaciteit. Er werd hard gewerkt aan het herstel van het landschap zoals Ernest Claes het gekend heeft. Dit heeft niet alleen geresulteerd in een adembenemend landschap maar ook in een rijkdom van dieren en planten. O.a Blauwborst, Rietgors, Europese kamsalamander, Groene en Bruine kikker, Hermelijn en Steenmarter voelen er zich thuis. Dotterbloem, Grote ratelaar, Egelboterbloem en Poelruit geven het landschap een gele tint, naast het bescheiden Kleine moeraswalstro en de paarse Echte koekoeksbloem.

Zowel Natuurpunt als het Agentschap voor Natuur en Bos werken aan het herstel van de soortenrijke hooilanden afgewisseld met uitgestrekte rietruigtes en inheems loofbos. Zo beheert Natuurpunt het Vierkensbroek, tussen Averbode en de Hulpe. Het beheer van de Kloosterbeemden en het Molenstedebroek zijn in handen van het Agentschap voor Natuur en Bos.

Toegankelijkheid en bereikbaarheid

• Vrij toegankelijk op de wandelpaden.
• Drassig en soms gedeeltelijk overstroomd in periodes met veel neerslag.
• Honden aan de leiband.
• Kijkhut is toegankelijk voor rolstoelen.
• Parkeren in Zichem: aan het station, het ontmoetingscentrum de Hemmekes of de kerk
• Parkeren in Testelt: aan de watermolen (naast de Demerbrug), aan de kerk of iets verderop aan het station

Vogelkijkhut De Kuilen, Testelt

Uitkijktoren Demerbroeken, Zichem, België

Reusel: Vogelkijkwand op Natuurgebied 't Beleven

Het Beleven (spreek uit: Bele-ven) is een natuurgebied ten westen van Reusel dat eigendom is van de Stichting Brabants Landschap. Het gebied is 174 ha groot. Natuurgebied Beleven was voor jaren 2007 / 2008 nog landbouwgrond. Na natuurherstel ontstonden er twee vennen die 100 jaar geleden waren dichtgegooid. De vennen zijn nu omgeven door bloemrijk grasland.

Vogelobservatiescherm en uitkijkplatform aan de verharde weg.

Tijdens het interbellum (de periode tussen twee oorlogen) werd dit gebied ontgonnen en na de Tweede Wereldoorlog werden ontwateringssloten gegraven. Het oorspronkelijke Beleven werd tot een komvormige laagte. Wel bevonden zich in dit gebied nog onverharde zandpaden met brede bermen en ook waren er houtsingels waar Geelgors en Roodborsttapuit zich thuis voelden. Er waren ook veel weidevogels zoals Grutto en Wulp te vinden. De oevers van de ontwateringssloten toonden nog relicten van de vroegere plantenrijkdom zoals Klokjesgentiaan. Voorts was de Levendbarende hagedis er nog te vinden.

Dit gebied werd in fasen aangekocht door de Stichting Brabants Landschap met de bedoeling de natuur weer zo veel mogelijk te herstellen. In 2007 werd de teeltlaag verwijderd om aldus het ven weer te herstellen. Ook de natte en droge heide zal worden hersteld en de ontwateringsmaatregelen zullen teniet worden gedaan.

Lepelaars, Ooievaars, Reigers, Eenden en de Wilde zwaan op het Beleven.

Veel vogels ontdekte al snel de nieuwe leefomgeving, zoals de Geoorde Fuut, Slobeend en de Zomer- en Wintertaling. Maar ook als weidevogels als de Kievit, Wulp en Scholekster zijn hier te zien. Er is een kijkwand gebouwd om in alle rust van deze vogels te genieten. De kijkwand is inmiddels wel aan onderhoud toe, maar dat wordt in de planning opgenomen. In de omgeving zingt de Geelgors zijn melancholieke lied. U kunt een mooie wandeling maken door een afwisselend landschap van water, weide en bos.

De Kleine zwanen op het Beleven op zaterdag 16 januari 2016. lichte vorst en -2°C.

De Wulp, Grutto en de Kieviet zijn bedreigde weidevogels.

Vogelsoorten: Aalscholver, Bergeend, Dodaars, Fazant, Grote Zilverreiger, Grutto, Kokmeeuw, Kolgans, Krakeend, Kuifeend, Merel, Nijlgans, Nijlgans, Scholekster, Slobeend, Spreeuw, Zomertaling, Wintertaling, Wulp, Zwarte Kraai Kolgans.

Het Beleven ligt net buiten het dorp Reusel. Parkeren kan langs de toegangsweg, die eveneens de naam Belevan draagt.

De rondwandeling rond het Beleven is ongeveer 2,2 km en komt langs een vogelkijkwandt. Als je alleen vanaf de parkeerplaats naar de vogelkijkhut loopt is het ongeveer 700 meter enkele reis. Zie de Google Maps kaart voor details.

Downloads: Wandelfolder