Aan het Grootmeer, tussen Vessem en Wintelre is een kijkpunt gebouwd, met en platform op een berg zand. Het Grootmeer ligt aan de Merenweg, even voor de bebouwde kom van Wintelre. Er is meer dan voldoende parkeergelegenheid op de half verharde toegangsweg naar het Grootmeer.
Het Grootmeer en het Kleinmeer tussen Vessem en Wintelre zijn van oorsprong natuurlijke zwakgebufferde vennen, die op de kaart van 1900 nog omgeven zijn door heide Ze zijn ontstaan in de periode na de laatste ijstijd, zo'n 10.000 jaar geleden. Ze liggen in een gebied dat wat hoger ligt dan de omgeving. Heidevennen worden normaal gevuld door regenwater dat wordt vastgehouden omdat de bodem van zo´n ven slecht doorlaatbaar is, meestal door een klei- of leemlaag. Het Grootmeer werd in het verleden echter ook deels grondwater gevoed waardoor er bijzondere vegetaties voorkwam.
Duizenden padden, kikkers en salamanders leven in het bos aan de andere kant van de weg. Die trekken in het voorjaar massaal naar het Grootmeer om te paren en daarna weer terug te keren. Bij het oversteken van de weg werden ze dan in grote getalen platgereden. In 2009/ 2010 zijn er 7 amfibietunnels onder de Merenweg aangelegd. De amfibieën kunnen nu zelf oversteken.
Bijzonder aan het Grootmeer is dat er vegetatie’s uit het oeverkruidverbond met soorten als gesteeld glaskroos en oeverkuid voorkomen. Het Groot meer is aangewezen als een van de belangrijkste groeiplaatsen van dit vegetatietype wat heel bijzonder is en niet alleen in Nederland maar wereldwijd.
Het afgelopen jaar lag het Grootmeer tussen Vessem en Wintelre vrijwel volledig droog om het woekerende plantje watercrassula te kunnen bestrijden. Normaal gesproken wordt het 17 hectaren grote ven vanaf oktober bijgevuld door Brabant Water.
Op minder dan 100 meter van de plek waar de auto geparkeerd was werd maandag 7 maart een kolonie Sijsjes aangetroffen. Ook de Roerdomp zat aan de rietkraag aan de overkant van het water. Maar het Grootmeer is ook een plaats waar veel gewandeld wordt. Veel wandelaars hebben honden bij, en dat vinden vogelaars minder leuk. Maar ook voor die bezoekers is er plaats.
In het Dal van de Kleine Beerze, tussen Vessem en Hoogeloon, kun je heerlijk wandelen. Je beleeft er het beeklandschap, zoals dat er vroeger voor 1850 ongeveer heeft uitgezien. Vooral in het voorjaar is het genieten van de bloemrijkdom. Ook de rijke cultuurgeschiedenis en archeologische vondsten in het gebied spreken tot de verbeelding.
Kronkelende beek
Je wandelt langs de meanderende beek de Kleine Beerze, die hier over een lengte van 5 km weer ruimte heeft om te kronkelen. Het is moeilijk voor te stellen dat tot 2009 maïsvelden het landschap in het beekdal bepaalden. Nu zorgt een kleine kudde Schotse hooglanders dat de wilgen en andere begroeiing in toom worden gehouden. Het kabbelende beekwater is tegenwoordig zo schoon, dat de zeldzame drijvende waterweegbree weer terug is.
Voor de wandelaar loopt er een mooi wandelpad langs de beek, met een bruggetje, bankjes en informatie langs het pad. In bepaalde perioden kan het er vrij drassig zijn. Waterdichte schoenen zijn dan aanbevolen. Er is geen sprake van een rondwandeling; je zult dus op en neer moeten wandelen. Start de wandelroute vanaf het begin van de Hoogeloonse weg in Vessem en loop naar de Hoogcasterseweg in Hoogeloon, waar de kijktoren staat.
Nu de Kleine beerze weer mag kronkelen is er meer ruimte ontstaan om water langer vast te houden en te bergen. Er is veel meer afwisseling in de beekoevers en het water is tegenwoordig veel schoner en helderder. Met een beetje geluk zie je ijsvogeltjes in de buurt van de steile oevers het water in duiken, om weer met een spartelend visje boven te komen. Sinds de stuwen uit de beek zijn verwijderd, gaat het goed met de vispopulaties. Die kunnen nu weer zonder barrières naar hun paaiplaatsen komen.
In 2004 hebben vrijwilligers van Natuurpunt Nete & Aa aan de Snepkensvijver op grondgebied van Lichtaart-Kasterlee een prachtige vogelkijkhut gebouwd en is vanaf mei van dat jaar geopend. Hoewel de kijkhut mooi is aangelegd en zeer goed bereikbaar is, is een kleine kanttekening toch op zijn plaats. De ligging is met het oog op de stand van de zon ongelukkig gekozen, vooral voor natuurfotografen. Met de zon recht voor de lens zullen de foto's nooit zo mooi worden als met de zon in de rug.
Vogelkijkhut aan de Snepkensvijver - Lichtaart
Het hele jaar door toegankelijk op de paden. Aanbevolen schoeisel: laarzen of stevig schoeisel zijn aangeraden bij regenweer. Honden welkom, aan de leiband. In Snepkensvijver-Heiberg langs de Herentalsesteenweg van Lichtaart en Lichtaartseweg van Herentals gaan moeras, heide en bos hand in hand. De bodemomstandigheden zorgen voor een typische vegetatie zoals veenmos, dophei, kleine zonnedauw, veenbes en veenpluis. Ook de geurige gagel komt massaal voor. Op de drogere stukken is de struikhei alom tegenwoordig. Ontdek hier zeldzame plantensoorten en kom helemaal tot rust.
Beschrijving van het natuurgebied
De Snepkensvijver is een nat, moerassig gebied. Dat komt door zijn ligging naast de Kempense heuvelrug, de landduin tussen Herentals en Retie. In de laagte naast de heuvelrug blijft het water lange tijd staan en vormt zo een ven met een grote moerassige strook. Heiberg is een verzameling kleinere natuurgebieden. Onder meer de eigenlijke Heiberg, de Gemeentehei en het Lavendelven horen tot dit project. Heiberg maakt deel uit van een groot, vrij aaneensluitend complex van dennenbossen op voormalige heides en schraalgraslanden. Hier groeit vooral de Corsicaanse den. Op enkele plaatsen komt nog struikhei voor. Op vochtigere delen groeit dophei, kruipbrem en stekelbrem.
Hoogtepunten op de wandelroutes
In Snepkensvijver-Heiberg vind je het Lavendelven. Dit stukje zeldzame natuur is een ringven: in het midden een kring trilveen met daarrond een ring van water. Trilveen lijkt op een gewoon stuk land maar in werkelijkheid drijft het op het water. Op het Lavendelven groeien enkele zeer zeldzame planten, waardoor dit enorm waardevol is.
Dieren en planten
Grotere waterpartijen als de Snepkensvijver en Heiberg hebben een ongelooflijke aantrekkingskracht op talloze watervogels. De kleurrijke wintertaling komt het meest voor. Al vroeg in het voorjaar hoor je zijn fluitende roep uit de struiken. Andere typische broedvogels zijn de tafel- en kuifeend en dodaars. Dit zijn duikeendjes die het goed kunnen vinden in het heldere water waar ze op het zicht jagen.
In het gagelstruweel zijn de blauwborst, de rietgors en de roodborsttapuit vaste gasten. In de omliggende bossen broeden ook nog de bosuil, de havik en de boomvalk. Die laatste kan je regelmatig boven het wateroppervlak zien scheren op zoek naar libellen. Struikhei is in Heiberg het meest voorkomende type heide. Op de vochtigere delen van het gebied vind je ook nog dophei, kruipbrem en stekelbrem.
Vanuit de vogelkijkhut kan men de vogels op en rond de Snepkensvijver ongestoord en ongezien observeren. In de wintermaanden maak je kans op het waarnemen van groepen kleinere zangvogels zoals kruisbekken en sijzen. Ook roofvogels zoals de buizerd en de havik kunnen van de partij zijn.
Naar het einde van de winter toe worden de eerste zangvogels zoals tjiftjaf verwacht. Op het water kan je zoeken naar verschillende soorten eenden, de doodaars en de geoorde fuut. Bij het begin van de lente heerst er altijd een enorme vogeldrukte. De kleine zangvogels zoals blauwborst, rietgors, zwartkop en mogelijk boompieper zijn pas aangekomen en zingen uit volle borst.
Naarmate de lente vordert komen ok de latere zomervogels aan. Misschien jan je ook wel een boomvalk waarnemen, een gekraagde roodstaart, een waterral en nog zoveel andere soorten.
Stel uw navigatie in op Snepkenshof 1, 2460 Kasterlee, België, de straat recht tegenover de kijkhut. Daar kunt u ook parkeren.
