Loenen: Uitkijktoren Trapjesberg, Loenermark

Loenen heeft weer een uitkijktoren. Veel inwoners groeiden op met de toren die sinds 1950 op de Trapjesberg in natuurgebied de Loenermark stond. Na jaren van inspanning kunnen ze opnieuw omhoog. Dat is wel een flinke klim: de nieuwe toren is het hoogste publiek toegankelijke uitkijkpunt van Gelderland.

Uitkijktoren Trapjesberg in natuurgebied de Loenermark, Loenen (Gld) - foto @ vriendenloenensebossen.nl

De toren in Loenen is niet het hoogste uitkijkpunt van Gelderland: dat is de Brandtoren op het Rozendaalse Veld. Deze toren is echter niet toegankelijk voor het publiek. De top van de Brandtoren bevindt zich op zo'n 130 meter boven NAP.

De toren is 21 meter hoog en reikt tot 108 meter boven NAP. Wie de 110 treden beklimt, heeft een wijds uitzicht over de Veluwe. De bouw van de toren duurde ruim twaalf jaar. Er waren veel tegenslagen, zegt Gerrit van de Sprenge. Hij is voorzitter van de stichting Vrienden van de Loenense Bossen. "We hebben veel hobbels gehad. Bestemmingsplanprocedures, vier of vijf natuuronderzoeken in het Natura 2000-gebied, stikstofregels, bodemonderzoek, bezwaarprocedures en zelfs een rechtszaak. Gelukkig is dat in ons voordeel afgelopen." Toch wil hij vooral vooruitkijken. "De blijdschap is nu groot. Dat komt door het grote draagvlak in het dorp en door de inzet van heel veel vrijwilligers."

foto's @ vriendenloenensebossen.nl

Het dorp is al decennialang trots op ‘hun’ bos. Vanaf de jaren vijftig stond er altijd een uitkijktoren op de Trapjesberg. De eerste werd gebouwd door een scoutinggroep uit Eerbeek; de tweede kwam in de jaren zeventig tot stand dankzij lokale bosarbeiders, maar moest in de jaren negentig om veiligheidsredenen worden afgebroken. Veel Loenenaren vonden dat het cultuurhistorische element terug moest komen. "Het hoort bij Loenen en bij de Loenermark", zegt Van de Sprenge. "Als kind ging ik hier met mijn ouders naartoe. Voor veel mensen is dit een plek vol herinneringen."

In de afgelopen jaren hielpen zo’n honderd vrijwilligers mee met acties om geld in te zamelen, zoals oliebollenverkoop. Er werd zelfs een mini-toren gebouwd van latjes, 2 meter hoog, die als blikvanger diende bij de acties. In 2016 leverde een huis-aan-huisactie bijna 20.000 euro op. Uiteindelijk doneerde ruim 80 procent van de Loenense gezinnen. Ook lokale ondernemers droegen bij. Vrijwilligers werkten bovendien mee aan de bouw. Ze zaagden hout uit het bos tot latjes, brachten die aan op de balustrades en herstelden de houten trapjes van de Trapjesberg waarop de toren is gebouwd. "Zeventig vrijwilligers waren er vanaf het begin bij betrokken", vertelt Van de Sprenge.

Voor de bouw kon beginnen, vonden er ecologische onderzoeken plaats. Ook tijdens de werkzaamheden hield een ecoloog beschermde dieren in de gaten. Vooraf moesten hazelwormen worden gevangen en verplaatst. "Vrijwilligers zijn er vier weken druk mee geweest, maar vingen er geen één", zegt Van de Sprenge. "Ze waren er gewoon niet." De werkzaamheden begonnen in augustus. De toren heeft een betonnen fundering en werd in delen aangevoerd. Een aannemer bouwde de toren op en vrijwilligers ondersteunden waar mogelijk. De totale kosten zijn in de loop der jaren bijna verdubbeld en komen nu uit op ongeveer 350.000 euro. De gemeente Apeldoorn en de provincie Gelderland gaven samen 240.000 euro subsidie. De rest is door het dorp zelf bij elkaar gebracht.

Tijdens de officiële opening vrijdag 12 december kreeg de gemeente Apeldoorn de symbolische sleutel overhandigd. De gemeente wordt eigenaar en doet het grote onderhoud. Vrijwilligers blijven verantwoordelijk voor het houtwerk. De toren is gratis toegankelijk. Wie wil genieten van het uitzicht, moet wel even klimmen: de Trapjesberg telt 70 treden, en de toren nog eens 110.

Locatie: Uitkijktoren Trapjesberg in natuurgebied de Loenermark, Loenen (Gld)

Bron tekst: gld.nl

Groede: De Sluiswachter en Hof van Scheerens

Aan natuurplas De Blikken nabij het Zeeuwse Groede, gemeente Sluis staan twee vogelkijkhutten, vogelkijkhut De Sluiswachter en vogelkijkhut Hof van Scheerens.

Vogelkijkhut De Sluiswachter in natuurgebied De Blikken in Groede, gem. Sluis

Natuurplas De Blikken is het weilandreservaat van 45 ha met een aantal waterplassen waar het waterpeil varieert van kniehoogte tot aan je middel. Vanuit de vogelkijkhutten zijn in het voorjaar veel doortrekkende steltlopers te zien als de Groenpootruiter, Bosruiter en Overloper. In de wintermaanden zitten er grote aantallen Brandganzen, Kolganzen en Smienten. Zeldzamere soorten die er regelmatig zitten zijn Steltkluut, Dwergmeeuw en Geoorde fuut. Het gebied wordt beheerd door Het Zeeuwse Landschap.

Het gebied heeft grotendeels zijn huidige vorm gekregen die het in 1583 had, toen het gebied bewust werd geïnundeerd tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Door de eb- en vloedbeweging ontstond een reliëfrijk landschap, doorsneden met kreken. Na de vrede van Munster in 1648 werd het gebied geleidelijk weer in cultuur gebracht. De plas ligt aan De Reep, een zijtak van Nieuwkerksche Kreek, die geliefd is door sportvissers.

Locatie: Vogelkijkhut De Sluiswachter in natuurgebied De Blikken in Groede, gem. Sluis

Vogelkijkhut Hof van Scheerens in natuurgebied De Blikken in Groede, gem. Sluis

Locatie: Vogelkijkhut Hof van Scheerens in natuurgebied De Blikken in Groede, gem. Sluis

Parkeren kan aan de Ringdijk 4503, 4503 GS Groede

Burgh-Haamstede: Plompe Toren van Koudekerke

De Plompe Toren (ook wel Plompetoren) is een kerktoren aan de Oosterschelde, een paar kilometer ten zuiden van Burgh-Haamstede. De toren (23 meter hoog) is het enige restant van Koudekerke, een inmiddels in de Oosterschelde verdwenen dorp op Schouwen-Duiveland. De toren staat net binnendijks en in het dijklichaam: in de binnen glooiing van de Oosterscheldedijk is een uitholling rond de voet gemaakt. De Plompe Toren trekt vanwege de bijzondere plek die hij in het landschap inneemt veel bezoekers.

Plompe Toren van het voormalige Koudekerke, Burgh-Haamstede

In 1468 kocht Lodewijk van Gruuthu(u)se het ambacht "Coudekerk". Hij bouwde een nieuwe kerk, omdat de oude rond 1400 in verval was geraakt. De Schelde verlegde zijn loop noordwaarts ten koste van het zuidelijk deel van Schouwen. In 1581 werd de dijk langs de Plompe Toren als inlaagdijk dwars door het dorp aangelegd. Mensen verlieten het dorp en in 1583 sloopte men de kerk, maar de toren bleef staan. Deze diende als baken voor de scheepvaart op de rivier. Alle schepen die naar Antwerpen voeren, zeilden hier langs. De Westerschelde was toen nog niet bevaarbaar.

In het begin van de 20e eeuw stonden er nog een paar woningen rond de toren, die toen tot ruïne vervallen was. Het verhaal gaat dat er kauwen (of kraaien) in de toren nestelden, waar men overlast van had. Er kwam dan ook een voorstel om de toren maar te slopen, zodat deze overlast van de vogels verleden tijd zou zijn. Echter, op initiatief van jonkheer C. A. van Citters, burgemeester van het dorp Noordgouwe, vond er in 1935 een restauratie plaats. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden op last van de Duitse bezetter bijna alle woningen rond de toren gesloopt en liep de toren nogal wat schade op.

In 1962 volgde restauratie. In 1974 liet de stad Zierikzee de buitenkant van de toren herstellen. Later kwam de toren in beheer van de stichting Het Zeeuwse Landschap. De Stichting Renesse, die op Schouwen-Duiveland meerdere monumenten bezit, werd eigenaar. Sinds 1997 is de Vereniging Natuurmonumenten de exploitant. Eind 2019, begin 2020 is de buitenzijde van de toren gerestaureerd. De voegen zijn vernieuwd met kalk metselmortel en verweerde stenen zijn vervangen.

Parkeren langs de Oosterschelde: Koudekerkseweg 12, 4328 NP Burgh-Haamstede (ZL)

De Plompe Toren is onbemand en elke dag gratis te bekimmen van 09:00 - 18:00 uur. Op weg naar boven beleef je de geschiedenis van Koudekerke. Aan het einde van de klim wacht op 23 m hoogte als beloning een prachtig uitzicht over de omringende karrevelden en inlagen.

Locatie: Plompe Toren aan de Oosterschelde, Burgh-Haamstede